Sanktuarium maryjne na Jasnej Górze

Sanktuarium na Jasnej Górze w Częstochowie jest najsłynniejszym sanktuarium w naszym kraju  i głównym celem pieszych polskich pielgrzymów. Corocznie odwiedza je blisko 4 mln osób, także z zagranicy. Jasna Góra jest jednym z największych na świecie ośrodkiem kultu maryjnego, który jest związany z kultem obrazu Matki Bożej (obraz Matki Boskiej Częstochowskiej).

Sanktuarium maryjne na Jasnej Górze zajmuje obszar ok. 5 ha. W jego wnętrzu znajduje się kaplica Cudownego Obrazu – bazylika z wieżą, klasztor paulinów, droga krzyżowa oraz kilkanaście innych obiektów powstałych na przełomie XIV-XX w. Sama nazwa Jasna Góra po raz pierwszy pojawiła się w dokumentach z 1388 r. Nadali ją częstochowskiemu wzgórzu paulini, którzy przybyli w 1382 r. do Polski z Węgier. Dzięki wielu darowiznom i fundacji Władysława II Jagiełły oraz jego żony Jadwigi w 1393 wzniesiono klasztor, który przetrwał do czasów współczesnych. Od tego czasu był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. Do dziś paulini sprawują opiekę nad sanktuarium. W XIV wieku na Jasnej Górze znajdował się maleńki kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny, Dziewicy Wspomożycielki. Kiedy paulini osiedlili się w Częstochowie, to umieścili w świątyni, przywieziony przez fundatora z Bełza na Rusi, wizerunek Matki Bożej. Obecność obrazu słynącego łaskami sprawiła, że w krótkim czasie wzgórze jasnogórskie stało się miejscem licznych pielgrzymek i skarbcem niezwykle cennych wotów, które pozostawiali odwiedzający.

W 1430 r. miał miejsce incydentalny napad rabunkowy na Jasną Górę. Kilku rabusiów włamało się do kaplicy Matki Bożej i ograbiło ją z kosztowności oraz pocięli szablami obraz Maryi. Stąd też rysy na Jej twarzy. Rzucony na ziemię wizerunek pękł na trzy części. Został odrestaurowany na dworze króla polskiego Władysława Jagiełły w Krakowie. Po napadzie sława jasnogórskiego sanktuarium wzrosła i mały kościółek nie był w stanie pomieścić wszystkich wiernych. W latach sześćdziesiątych XV wieku obok kaplicy Matki Bożej rozpoczęto budowę gotyckiego kościoła o trzech szerokich nawach, który w 1690 r. spłonął i został odbudowany jako późnobarokowa bazylika Tytuł bazyliki mniejszej kościół na Jasnej Górze uzyskał w 1906 r. Przez następne wieki kościół był sukcesywnie powiększany i w obecnej formie istnieje od przełomu XVII/XVIII w. W XVII wieku Jasną Górę otoczono także wałami obronnymi.

Najbardziej znanym wydarzeniem w dziejach Jasnej Góry było jej oblężenie przez wojska szwedzkie i bohaterska obrona pod wodzą przeora o. Augustyna Kordeckiego. Wydarzenie miało miejsce w 1655 r. Zwycięstwo przypisano wstawiennictwu i opiece samej Matki Bożej. W ramach wdzięczności król Jan Kazimierz 1 kwietnia 1656 r. w uroczystym ślubowaniu w katedrze lwowskiej oddał kraj pod władzę Maryi, obierając Ją za Patronkę i Królową państwa oraz narodu polskiego.

Po zakończeniu powstania styczniowego w 1863r. wielu paulinów oskarżono o działalność powstańczą i zesłano na Sybir. Zamknięto i zlikwidowano także studia klasztorne, tamtejszą drukarnię oraz aptekę i pozbawiono klasztor majątków ziemskich. Mimo różnorodnych represji w okresie zaborów, na Jasnej Górze nieprzerwanie odbywały się zarówno nabożeństwa. Podczas II wojny światowej znaczną część klasztoru zajęły wojska niemieckie. Niemcy zabronili zbiorowego pielgrzymowania na Jasną Górę, ale wierni tego zakazu nie przestrzegali i pod osłoną nocy przybywali do Częstochowy. Ojcowie Paulini udzielali wówczas pomocy pątnikom, partyzantom, jeńcom wojennym i Żydom oraz prowadzili tajne nauczanie dla młodzieży. Zaraz po wojnie, w 1946 r. prymas August Hlond w obecności półmilionowej rzeszy wiernych na Jasnej Górze poświęcił Polskę Niepokalanemu Sercu Maryi.

Największym skarbem Jasnej Góry jest Cudowny Wizerunek Matki Bożej. Jest on otoczony czcią nie tylko wiernych Kościoła rzymskokatolickiego, ale także Kościoła prawosławnego. Obraz przedstawia Maryję z Dzieciątkiem Jezus na ręku. Najświętsza Maryja Panna została ukazana w pozycji stojącej. Jej wzrok skierowany jest wprost na oglądającego, zaś głowa małego Jezusa pochyla się lekko w stronę Bogarodzicy. Dzieciątko w lewej ręce trzyma Ewangeliarz, zaś prawą ma podniesioną do góry w geście błogosławieństwa. Głowy obu postaci spowite są złotymi nimbami. Na twarzy i szyi Maryi widoczne są blizny.

Tradycja podaje, że autorem tego dzieła jest św. Łukasz Ewangelista, który namalować miał go na deskach stołu, przy którym spożywała posiłki Święta Rodzina. Nie ustalono jednak dotychczas dokładnej daty powstania obrazu.

Przy obrazie znajduje się złota róża, którą papież Jan Paweł II podarował Maryi. W świątyni częstochowskiego klasztoru przechowywana jest także szczególna księga, w której poświadczone jest mnóstwo cudów dokonanych przed wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej. Fenomenem na skalę światową są piesze pielgrzymki, które idą co roku na Jasną Górę z całej Polski na uroczystość Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia).

Muzeum Górnictwa Rud Żelaza w Częstochowie

Wystawę stałą dziejów górnictwa i rud żelaza zrealizowano w podziemnych korytarzach wydrążonych w latach 1974-1976. Wystawa stanowi najbardziej charakterystyczny model dla kopalnictwa rud żelaza wyrobisk podziemnych w skali naturalnej. MUZEUM GÓRNICTWA RUD ŻELAZA w Częstochowie jest jedyną tego rodzaju placówką w kraju. Pokazuje ona dzieje i rozwój górnictwa rudnego w Polsce. Na wystawie przedstawiono wyrobiska chodnikowe w obudowie drewnianej i stalowej, komorę pomp oraz fragment „ściany” eksploatacyjnej z obudową i wyposażeniem w maszyny i urządzenia. W chodnikach i komorach ustawiono oryginalne maszyny i środki transportu. W sali ekspozycyjnej podzielonej na wyodrębnione stanowiska pokazano pełny zestaw narzędzi i maszyn służących w przeszłości w pracy górników. Zgromadzono tu liczne rodzaje obudów wyrobisk kopalnianych, lamp górniczych oraz minerałów. Przedstawiono również historyczne narzędzia i metody wydobywania rudy żelaza.

Muzeum jest unikalnym obiektem, stanowiącym bardzo ważny punkt na mapie atrakcji turystycznych naszego kraju. Wystawa przybliża tradycje górnicze leżące u podstaw rozwoju gospodarczego Częstochowy i regionu. Częstochowa, znajdująca się pośrodku rudonośnego pasma zalegającego od Zawiercia po Wieluń, od XIV wieku odgrywała rolę centralnego ośrodka przemysłu górniczego i hutniczego. Osoby zainteresowane tematyką z zakresu historii górnictwa mogą poszerzyć wiedzę dzięki pomocy przewodnika multimedialnego oraz filmu pod tytułem „Z dziejów górnictwa rud żelaza”. Film, zrealizowany w końcowym etapie funkcjonowania ostatnich kopalń rud żelaza, prezentowany jest w sali ekspozycyjnej Muzeum.

Bazylika Świętej Rodziny w Częstochowie

Bazylika archikatedralna Świętej Rodziny w Częstochowie to neogotycka, trójnawowa świątynia rzymskokatolicka znajdująca się w Częstochowie przy ulicy Krakowskiej.
Jest jedną z największych w Polsce i w Europie. Została wybudowana na terenie dawnego cmentarza z lat 1825–1898 i wzniesiona w latach 1901–1927r. według projektu Konstantego Wojciechowskiego.
Archikatedra to świątynia trójnawowa, murowana z cegły z użyciem kamienia w detalach architektonicznych. Nawy boczne otwarte ostrołukowymi arkadami o czworobocznych filarach. Sklepienia krzyżowo-żebrowe. Posiada ostrołukowe okna z maswerkami w prezbiterium. Bazylika mieści się na ul. Krakowskiej 15 w Częstochowie.

Cerkiew Częstochowskiej Ikony Matki Bożej

Cerkiew pod wezwaniem Częstochowskiej Ikony Matki Bożej w Częstochowie jest nowoczesną prawosławną cerkwią parafialną i mieści się przy skrzyżowaniu ulicy Mikołaja Kopernika z ul. Śląską. Wcześniej społeczność prawosławna posiadała cerkiew Świętych Cyryla i Metodego ale po odzyskaniu niepodległości została ona przejęta przez katolików. Świątynia jest bardzo ciekawym przykładem nowoczesnej architektury sakralnej, a bryła zewnętrzna robi interesujące wrażenie i nie sposób przejść obok obojętnie.

Kościół pw. Św. Jakuba Apostoła w Częstochowie
Kościół pw. św. Jakuba Apostoła posiada dość ciekawą historię. Otóż w 1582r na jego miejscu stała drewniana kapliczka. Była ona zlokalizowana przy polnej drodze prowadzącej na Jasną Górę. Tak wiec było to miejsce służące jako jeden z wielu przystanków dla pielgrzymów podążających na Jasną Górę. W środku mieścił się tam również przytułek dla chorych pątników. Kilkadziesiąt lat później prowincjał paulinów Andrzej Gołudnowski ufundował kościół murowany. Częstochowską świątynię podczas odsieczy wiedeńskiej odwiedził sam król Jan III Sobieski. W dniu imienin jego syna Jakuba, monarcha wraz z rodziną odwiedził świątynię poświęconą jej patronowi. Przez wiele lat opiekę nad kościołem św. Jakuba sprawowały siostry mariawitki. Prowadziły one szkołę dla dziewcząt w sąsiadujących ze świątynią budynkach. Niestety po powstaniu styczniowym zakon rozwiązano, a kościół opustoszał. W późniejszych dziejach na miejscu świątyni powstała cerkiew – stąd też oryginalna architektura kościoła św. Jakuba.