Zamek Królewski na Wawelu

Zamek Królewski na Wawelu jest renesansową rezydencją królewską, znajdującą się Wzgórzu Wawelskim. Nieopodal przepływa rzeka Wisła. Jest to dwupiętrowa budowla o charakterze renesansowym, barokowym oraz posiada elementy klasycyzmu. Znajduje się tu dziedziniec z krużgankami arkadowymi, bramą wjazdową oraz pięć wież mieszkalnych. Zamek Królewski na Wawelu posiada powierzchnię 7040 m² z 71 salami wystawowymi.

Zamek Królewski na Wawelu przez całe wieki stanowił centrum państwowości polskiej. Do dziś wizyta w dawnej rezydencji królewskiej to fascynująca podróż w głąb historii Polski oraz czasy zarówno jej świetności jak i upadku.

Zamek Królewski położony jest na Wzgórzu Wawelskim na wapiennej skale jurajskiej majestatycznie wznoszącej się na lewym brzegu Wisły, w samym sercu Krakowa. VII w. n.e. w jego okolicy zaczęli się osiedlać Słowianie, a za panowania pierwszych historycznych władców Polski z dynastii Piastów Wawel stanowił już jedną z głównych rezydencji królewskich..

Na przestrzeni wieków, zamek był wielokrotnie rozbudowywany i odnawiany. Liczne pożary, grabieże i przemarsze obcych wojsk powodowały, że obiekt był wielokrotnie odbudowywany w nowych stylach architektonicznych.
W XIV w. zamek rozbudował król Władysław Łokietek, a jego syn Kazimierz Wielki stworzył imponującą gotycką rezydencję.
Wśród wielu zabytków, które znajdują się w zbiorach muzeum można zobaczyć kolekcję arrasów z XVI w., portrety królów i kolekcję renesansowych mebli włoskich, 30 słynnych głów wawelskich. W Skarbcu wyeksponowane są wyroby złotnicze, z kości słoniowej oraz bursztynu, a także Szczerbiec – miecz koronacyjny królów polskich, miecz króla Zygmunta Starego, zbroje, szyszaki, buławy oraz armaty.
Na Wzgórzu Wawelskim znajduje się również Katedra Wawelska – miejsce koronacji królów Polski oraz miejsce spoczynku szczątków polskich królów. Pochowani są w niej królowie od Władysława I Łokietka do Augusta II Mocnego, członkowie rodzin królewskich oraz wielcy wodzowie: m.in. Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudski, Władysław Sikorski, wieszcze narodu: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, a także krakowscy biskupi począwszy od św. Stanisława, a także prezydent Lech Kaczyński z żoną Marią.

Sukiennice

Pośrodku Rynku Głównego stoi budynek Sukiennic, które są jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Krakowa. Tak jak i w dawnej przeszłości budynek ten spełnia przede wszystkim funkcje handlowe, dziś jednak zamiast kupców odwiedzają Sukiennice przede wszystkim rzesze turystów.

Historia Sukiennic jest tak stara jak historia Rynku Głównego. W 1257 roku książę Bolesław Wstydliwy obiecał również wybudować dla mieszkańców kramy sukienne. Pierwsze Sukiennice były kamienne, następne, wzniesione w poł. XIV w. przez Kazimierza Wielkiego – już murowane. Chociaż gotycka budowla nie przetrwała próby czasu i spłonęła dwa wieki później, to do dziś zachowały się niektóre fragmenty jej murów. Powstały pożar okazał się jednak dobrodziejstwem , gdyż „nowe” Sukiennice zostały odbudowane w stylu renesansowym. Budynek podwyższono o jedną kondygnację i zwieńczono wspaniałą attyką z grzebieniem ozdobionym maszkaronami projektu Santi Gucciego. W takiej postaci Sukiennice przetrwały kolejne kilka wieków.

Kościół Mariacki

Tuż obok katedry na Wawelu stoi Kościół Mariacki, który jest najważniejszą świątynią Krakowa. Przez wiele wieków kościół otoczony był opieką bogatych rodzin mieszczańskich, dzięki czemu dziś budowla ta należy do grona najznakomitszych obiektów architektury sakralnej Polski.

Kościół Mariacki znajduje się w północno – wschodnim narożniku Rynku Głównego, a jego ukośne ustawienie względem osi rynku świadczy o tym, że pierwsza świątynia romańska wzniesiona została w tym miejscu jeszcze przed lokacją miasta (1257) r. Kościół posiada trzy nawy a bazylika utrzymana w stylu gotyckim.  Datę powstania datuje się na  koniec XIV w.

W XV w. do naw bocznych dobudowano jeszcze kaplice i od tego czasu główna bryła kościoła niewiele się zmieniła. Przeprowadzane w kolejnych latach prace renowacyjne dotyczyły głównie wystroju wnętrza. W XVIII w. pod patronatem Franciszka Placidiego świątynia uzyskała styl barokowy, jednak już 100 lat później doszło do regotyzacji wnętrza. W pracach na wystrojem brali udział znani artyści, tacy jak Jan Matejko, który wykonał w kościele wspaniałe polichromie oraz Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer, którzy zaprojektowali ozdobne witraże.

Muzeum Czartoryskich

Muzeum Czartoryskich jest jedną z najstarszych muzeów historycznych w Polsce. Jego powstanie zawdzięczamy księżnej Izabeli Czartoryskiej, żonie księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, która wiedziona dewizą „Przeszłość – Przyszłości” zaczęła z końcem XVIII w. kolekcjonować cenne zbiory sztuki europejskiej i bliskowschodniej.

Muzeum Czartoryskich zostało założone w 1801 r. w Puławach i funkcjonowało pod nazwą Świątyni Sybilli. Po upadku powstania listopadowego i konfiskacie majątku rodziny przez Rosjan, duża część zbiorów została zniszczona oraz rozkradziona. Pozostałą resztę udało się przetransportować do Paryża, a ocalałe dzieła sztuki zostały umieszczone w słynnym Hotelu Lambert. W latach 70-tych XIX w. Władysław Czartoryski postanowił przywieźć zbiory z powrotem do Polski, a dokładniej do Krakowa. Miejscem najlepszym dla ekspozycji uznano pomieszczenia dawnego Arsenału Miejskiego, baszt Stolarskiej i Ciesielskiej. Dodatkowo dla powiększenia przestrzeni książę Czartoryski dokupił jeszcze sąsiedni budynek klasztoru Pijarów oraz trzy kamienice na rogu ul. Pijarskiej i św. Jana. Budynki. Znajdowały się po obu stronach ulicy więc stanowiły świetne połączenie i lokalizację dla tego projektu.

Katedra na Wawelu

W katedrze Wawelskiej obok królów we wnętrzu świątyni pochowani zostali biskupi krakowscy i najbardziej zasłużeni dla państwa Polacy. Pierwsza katedra stanęła na Wzgórzu Wawelskim jeszcze za czasów króla Bolesława Chrobrego. Budowlę drugiej świątyni, zwanej hermanowską, zlecił Bolesław II Śmiały, zaś ukończył pół wieku później Bolesław III Krzywousty. Katedra  spłonęła niestety w 1305 r. Po pożarze zachowała się z niej jedynie romańska krypta św. Leonarda. Trzecią, gotycką katedrę zaczęto budować za czasów panowania Władysława Łokietka, a ukończono, gdy na tronie zasiadał już jego syn – Kazimierz Wielki. Była to trójnawowa bazylika z transeptem, prezbiterium, ambitem i trzema wieżami. Dzięki hojnym fundacjom królewskim, magnackim i biskupim katedra została otoczona wieńcem kaplic. Liczne przebudowy i odnowy w istotny sposób zmieniły oblicze katedry, dlatego dziś stanowi ona fascynujący zlepek stylów architektonicznych, od romańskiego po secesję. Dla obecnego wyglądu świątyni wielkie znaczenie miała restauracja przeprowadzona na przełomie XIX i XX w. pod kierownictwem Sławomira Odrzywolskiego, a później Zygmunta Hendla. Katedra wzbogaciła się wtedy o dzieła sztuki modernistycznej i nagrobki św. Jadwigi i Władysława Warneńczyka. Do dziś jest świadectwem przepięknej historii naszej Polski.

Krakowski Kazimierz

Krakowski Kazimierz jest obok Starego Miasta jednym z najważniejszym centrum życia kulturalnego Krakowa. W tym miejscu tradycja chrześcijańska przeplata się z tradycją żydowską, gdzie obok zabytkowych synagog i typowych żydowskich restauracji współistnieją nowoczesne kawiarnie i kluby nocne.

Przywilej lokacyjny jaki otrzymał Kazimierz na prawie magdeburskim z rąk króla Kazimierza Wielkiego w 1335 r. świadczy o jego ważności. Od początku swojego istnienia aż do XIX w. było to oddzielne miasto usytuowane na południe od Krakowa. Chociaż Kazimierz kojarzy się przede wszystkim z miejscem, które w przeszłości zamieszkiwali Żydzi, to samo powstanie miasta nie wiązało się jeszcze z potrzebą wyznaczenia specjalnego terytorium dla gminy żydowskiej. Początkowo Kazimierz miał być miastem partnerskim w handlu z Krakowem oraz zabezpieczać stolicę od południa. Ludność żydowska pojawiła się na dobre na Kazimierzu dopiero pod koniec XV w., i to wskutek wygnania ich z Krakowa przez króla Jana Olbrachta. Zajęli oni północno – wschodnią część miasta.

Teatr Stary

Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie jest najstarszym, do dziś działającym budynkiem teatralnym w Polsce. Jego otwarcie nastąpiło 1 stycznia 1799 r.

Swoje powstanie w Krakowie zawdzięcza Jackowi Kluszewskiemu, który pod koniec XVIII w. zakupił i przystosował do celów teatralnych dwie kamienice na rogu ulicy Jagiellońskiej i pl. Szczepańskiego. W XIX w. do budynku dołączono trzecią kamienicę, zaś gmach został przebudowany przez znanych architektów Tomasza Majewskiego i Karola Kremera w stylu renesansu florenckiego.

Po wzniesieniu w 1893 r. okazałego budynku Teatru Miejskiego (dziś Teatru im. Juliusza Słowackiego), teatr przy pl. Szczepańskim stracił na znaczeniu. Dopiero w latach 1903 – 1906 miasto postanowiło uratować budynek i zleciło jego gruntowną renowację. Gmach teatru przeznaczony został na siedzibę Towarzystwa Muzycznego, a teatr powrócił do łask tu dopiero po II wojnie światowej.

Kopiec Kościuszki

Kopiec Kościuszki jest jednym z czterech kopców znajdujących się na terenie Krakowa i wzniesiony został dla uczczenia Tadeusza Kościuszki – wielkiego patrioty i przywódcy insurekcji 1794r.

Dziś kopiec stanowi jedno z popularniejszych miejsce spacerów Krakowian, a z jego wierzchołka rozciąga się przepiękny widok na całe miasto i jego okolice.

Tradycja sypania kopców sięga w Polsce dalekiej przeszłości. Obiekty te spełniały najpierw funkcje kultowe, następnie obronne, a w czasach nowożytnych zaczęto przy ich pomocy upamiętniać istotne dla kraju wydarzenia oraz zasłużone dla ojczyzny osoby.

Kopiec Kościuszki w Krakowie jest właśnie pomnikiem wystawionym przez mieszkańców Krakowa by uczcić pamięć Tadeusza Kościuszki. Znajduje się on na szczycie Wzgórza św. Bronisławy, w zachodniej części Krakowa. Pomysł usypania kopca pojawił się już kilka lat po śmierci generała i został szybko zaakceptowany przez Senat Wolnego Miasta Krakowa. Prace nad obiektem trwały trzy lata, a uczestniczyli w nich nie tylko Krakowianie, ale także Polacy mieszkający na terenie innych zaborów oraz obcokrajowcy. Wewnątrz kopca umieszczono ziemię z najważniejszych pól bitewnych, w których brał udział Tadeusz Kościuszko, w tym z Racławic i Maciejowic. Kopiec został odsłonięty 25 października 1823 r. i miał 34 m wysokości.

Fabryka Schindlera

Fabryka Schindlera jest obecnie jedną z największych atrakcji turystycznych Krakowa. Prawdopodobnie miejsce to pozostałoby znane jedynie Krakowianom i pasjonatom historii II wojny światowej, gdyby nie słynny film Stevena Spielberga „Lista Schindlera”, nakręcony w 1993 r., który rozsławił historię fabryki i jej właściciela na całym świecie.

Fabrykę w krakowskiej dzielnicy Podgórze założyło w 1937 r. trzech przedsiębiorców żydowskich. Po wybuchu wojny podupadły zakład produkcyjny przejął niemiecki przedsiębiorca Oskar Schindler, który utworzył tu Niemiecką Fabrykę Wyrobów Emaliowanych. Działała ona do 1945 r., a produkowano w niej naczynia emaliowane, a z czasem również łuski i zapalniki do pocisków artyleryjskich i lotniczych.

Do produkcji Oskar Schindler zatrudniał początkowo głównie Polaków, jednak po utworzeniu getta krakowskiego zaczął zatrudniać tu do pracy licznych Żydów. Po likwidacji getta Schindler utworzył na terenie fabryki podobóz obozu pracy w Płaszowie.

Collegium Maius

Collegium Maius to jeden z najstarszych budynków należących do Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obecnie w jego wnętrzach można oglądać wspaniałe eksponaty przedstawiające historię krakowskiej uczelni.

Mieszczący się u zbiegu ulic Jagiellońskiej i św. Anny gmach Collegium Maius został w 1400 r. zakupiony przez króla Władysława Jagiełłę i przeznaczony na potrzeby Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Król, korzystając z zapisu testamentowego królowej Jadwigi, zapragnął w ten sposób reaktywować fundację Kazimierza Wielkiego, dzięki której uczelnia powstała w 1364 r. W XV w. do budynku Collegium Maius przyłączono sąsiednie kamienice, w wyniku czego powstał jeden, dużych rozmiarów gmach, z przepięknym wewnętrznym dziedzińcem otoczonym arkadowymi, późnogotyckimi krużgankami.

Pod koniec lat 30-tych XIX w. zapadła decyzja o przebudowie Collegium Maius. Pracami kierował najpierw Krarol Kremer, znany krakowski architekt, później natomiast austriacki architekt Herman Bergmann. W wyniku długotrwałej restauracji zarówno elewacje, jak i wnętrza budynku otrzymały charakter neogotycki.

Krypta Zasłużonych na Skałce

Krypta Zasłużonych znajduje się w podziemiach kościoła o. Paulinów na Skałce. Jest to obecnie jeden z najważniejszych panteonów narodowych w Polsce.

Historia kościoła na Skałce sięga zamierzchłych czasów średniowiecza. Według tradycji to właśnie w tym miejscu poniósł śmierć św. Stanisław z rąk króla Bolesława Śmiałego. Po kanonizacji św. Stanisława Skałka stała się popularnym miejscem pielgrzymek.

W poł. XVIII miejsce budowli gotyckiej zajęła nowa, barokowa świątynia, a w latach 70-tych XIX w. w środowisku polskich intelektualistów pojawił się nowy pomysł, aby na Skałce utworzyć również Kryptę Zasłużonych.

Realizacja tego projektu nastąpiła w 1880 r., gdy pogrzebano tutaj ponownie Jana Długosza w 400 rocznicę jego śmierci. Skałka obok Wawelu stała się kolejnym panteonem narodowym, z tą tylko różnicą, że na Wawelu pochowani byli głównie królowie i bohaterowie walk o wolność Polski, natomiast krypta na Skałce została przeznaczona dla osób zasłużonych dla kultury narodowej.

Barbakan

Krakowski Barbakan to jeden z niewielu zabytkowych obiektów średniowiecznej architektury militarnej w Europie. Do początku XIX w. Barbakan był budowlą prawie nie do zdobycia.

W Europie zachowało się jedynie kilka podobnych obiektów, ale na ich tle krakowski Barbakan zdecydowanie się wyróżnia. Ta potężna budowla o niezwykle oryginalnej konstrukcji zachowała się w bardzo dobrym stanie. Barbakan został wzniesiony w latach 1498 – 1499, dla ochrony północnego odcinka fortyfikacji Krakowa, pozbawionego naturalnej zapory wodnej. Szybki czas trwania budowy fortyfikacji był związany z ryzykiem najazdu wołosko – tureckiego po klęsce króla Jana Olbrachta w lasach bukowińskich. W efekcie powstała okrągła budowla o średnicy wewnętrznej wynoszącej 24,4 m i z murami o grubości 3 m.

Barbakan jest połączony z Bramą Floriańską tzw. szyją, czyli podwójnym murem o pustym środku.

Na trzech kondygnacjach Barbakanu rozmieszczonych zostało 130 otworów strzelniczych, a siedem wieżyczek stanowiło doskonałe punkty obserwacyjne. Wokół warowni rozciągała się fosa o głębokości 3 metrów i szerokości dochodzącej do 26 metrów. Dno samej fosy wyłożono kamiennymi płytami, a wodę doprowadzano do niej z pobliskiej Rudawy.

Barbakan posiada dwie bramy, jedną od strony dzisiejszego Kleparza i drugą prowadzącą do Bramy Floriańskiej. Wewnątrz obiekt był praktycznie pusty, a wszystko to po to, żeby w razie zagrożenia można było zgromadzić w środku liczne wojsko.